Handhaving Wet DBA 2026: wat verandert er na de zachte landing

Jarenlang voelde het inhuren van een ZZP’er als een veilige route. De Wet DBA stond in de boeken, maar de Belastingdienst handhaafde nauwelijks, dus iedereen deed gewoon door. In de schoonmaak, de bouw en de installatietechniek werd het zelfs de norm: een vaste kern, en daaromheen een schil van zelfstandigen die meedraaiden alsof ze in dienst waren. Dat tijdperk is voorbij, en het is voorbij sinds 1 januari 2025.

Vanaf die datum handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid: de situatie waarin iemand op papier zelfstandig is, maar in de praktijk werkt als een werknemer. Het eerste jaar gold nog als overgangsjaar. De vraag voor ondernemers is nu: wat blijft daarvan over in 2026?

Het beeld is genuanceerder dan de krantenkoppen suggereren. In 2026 worden er nog geen verzuimboetes opgelegd, de boete puur voor het niet melden, en een controle begint in beginsel met een bedrijfsbezoek in plaats van met een naheffing uit het niets. Maar onderschat dat niet. Vergrijpboetes, de boetes bij verwijtbaar handelen, zijn wel mogelijk, en correcties met terugwerkende kracht ook. De zachte landing is zachter geworden, geen vrijbrief.

Daar komt de Wet VBAR overheen, het wetsvoorstel dat het arbeidslandschap zou hervormen. Dat is fors uitgekleed. Wat overblijft is vooral het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst: verdient iemand minder dan het drempeltarief, dan kan die persoon zich beroepen op het vermoeden dat het een dienstverband is, en moet jij als opdrachtgever het tegendeel bewijzen. De bewijslast verschuift dus jouw kant op.

Het draait om wat je laat zien

En precies dat woord, bewijzen, is waar het voor de meeste MKB-ondernemers spannend wordt. Of een samenwerking gezond is, hangt af van hoe het werk echt loopt: wie bepaalt de tijden, wie houdt toezicht, hoe ingebed is de zelfstandige in jouw organisatie. Dat zijn geen vragen die je met een mooi contract afdoet. Het zijn vragen over de praktijk van alledag, en de praktijk laat sporen na.

Een contract is niet hetzelfde als de werkelijkheid

Veel ondernemers leunen op de modelovereenkomst en denken dan klaar te zijn. Zo werkt het niet. De Belastingdienst kijkt door het papier heen naar de feiten. Staat er zelfstandige op het contract, maar werkt de persoon op vaste tijden die jij oplegt, onder jouw aansturing, met jouw materiaal, naast je vaste mensen, dan telt die werkelijkheid, niet de tekst. Het contract beschrijft de bedoeling. De controle kijkt naar het bewijs.

---

Een modelovereenkomst zonder dat de praktijk klopt, is als een bordje rustig aan op een bouwplaats waar iedereen rent. Het staat er netjes. Het verandert alleen niets aan wat de inspecteur ziet.

Zuiver documenteren, niet mooier maken

De oplossing is niet om de werkelijkheid te verbergen, maar om ze eerlijk en helder vast te leggen. Wie wanneer en waar heeft gewerkt, en in welke rol, is geen detail meer maar het hart van je dossier. Niet om een schijnconstructie te maskeren, juist andersom: om te kunnen laten zien dat een echte zelfstandige zijn eigen tijden bepaalt, en dat een werknemer zichtbaar anders in de uren staat. Heldere data beschermen de ondernemer die het netjes doet.

Daar helpt GeoTapp bij. Met eén tik begin en eén tik eind legt het per persoon vast wanneer en waar er is gewerkt, geolokaliseerd en niet stilletjes aan te passen. Je ziet zwart op wit het verschil tussen iemand die meedraait in jouw vaste ritme en iemand die echt zijn eigen gang gaat. Dat onderscheid uitleggen aan de Belastingdienst doe je dan met gegevens, niet met een verhaal.

De handhaving op schijnzelfstandigheid verdwijnt niet meer, ze wordt eerder steviger. De vraag is dus simpel: als er morgen een bedrijfsbezoek komt, kun je dan per ingehuurde kracht laten zien hoe de samenwerking echt liep? Kun je dat niet, begin dan hier: zo leg je de samenwerking zuiver vast.