Hitteprotocol en tropenrooster: wat je in de bouw moet regelen

Kwart over vijf, het hek van de bouwplaats gaat open en de eerste bus rijdt het terrein op met de koplampen nog aan. De uitvoerder heeft gisteravond om tien uur de hele planning omgegooid, want het KNMI geeft voor vandaag code oranje af en om één uur is het hier vijfendertig graden op het asfalt. Dus staat de ploeg nu in het halfdonker koffie te drinken, en om half zes gaat de eerste kubel de lucht in.

Dat rooster heeft een naam, het tropenrooster, en het is deze zomer geen curiositeit meer maar gewoon hoe de sector draait zodra het kwik omhoog schiet. Vroeg beginnen, het zware werk in de ochtend, de dag inkorten of knippen, extra pauzes in de schaduw. Klinkt logisch, en dat is het ook. Alleen verschuift er met dat rooster iets waar bijna niemand bij stilstaat, en daarover straks meer.

Eerst de wet, want daar zit een venijnig gat. Nederland kent geen wettelijke maximumtemperatuur om te werken, er is geen graad waarbij de bouwplaats automatisch dicht moet. Wat er wél staat: de Arbowet legt de zorgplicht voor een gezonde en veilige werkplek volledig bij jou als werkgever, en het Arbobesluit zegt in artikel 6.1 dat de temperatuur op de werkplek geen schade aan de gezondheid mag veroorzaken. Hitte hoort daarmee in je RI&E, met maatregelen die je ook echt neemt, en de Nederlandse Arbeidsinspectie kan je daarop aanspreken en bij nalatigheid beboeten.

Half zes: wat het hitteprotocol en de cao van je vragen

Voor de bouw en infra is dat gat ingevuld door de sector zelf. Volandis ontwikkelde in 2024 het hitteprotocol Veilig werken in de warmte en hitte, met maatregelen die oplopen naarmate het warmer wordt: zwaar werk zo vroeg mogelijk op de dag, een tropenrooster waar dat kan, met een werkdag die bijvoorbeeld om 05:30 begint, een kortere dag voor uitvoerend werk, voldoende koel drinkwater en extra pauzes met koeling en schaduw. En de cao Bouw & Infra maakt jou als werkgever verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving; in de cao 2025-2027 staat zelfs expliciet dat er zonnebrandcrème op de bouwplaats aanwezig moet zijn.

En dan is er code rood. Eind juni 2026 gaf het KNMI code rood af vanwege extreme hitte, en op elke bouwplaats klonk dezelfde vraag: moeten we stoppen? Het antwoord uit het protocol is genuanceerder, en daarmee lastiger: code rood betekent niet automatisch dat al het werk stilligt, het betekent dat werk aangepast, uitgesteld of tijdelijk gestaakt moet worden op basis van jouw risicobeoordeling. De keuze is dus van jou. En wat van jou is, moet je later kunnen verantwoorden.

Het blijft bovendien niet bij de bouw. Ook in de groenvoorziening, de schoonmaak van buitenobjecten, de logistiek op het buitenterrein en bij koeriers schuiven diensten naar de vroege ochtend zodra het heet wordt, en overal geldt dezelfde logica van de Arbowet: jij beoordeelt het risico, jij past het werk aan, jij draagt de verantwoordelijkheid als het misgaat. In de rest van Europa zie je intussen waar dit heengaat: Italië verbiedt op risicodagen buitenwerk tussen 12:30 en 16:00 uur, Frankrijk koppelt sinds juli 2025 werkgeversverplichtingen aan de hittealarmen van Météo-France, en Spanje stuurde in juni 2026 ruim 113.000 brieven aan agrarische en bouwbedrijven over hun verplichtingen bij hitte. De richting is overal dezelfde: het rooster moet wijken voor de hitte, en de werkgever moet kunnen laten zien dat dat ook echt gebeurd is.

Twee uur ‘s middags: de vraag die niemand ziet aankomen

Stel, de ploeg is om één uur van het terrein, precies volgens het tropenrooster. Drie weken later ligt er een claim over overuren, of erger, er is iemand onwel geworden en de inspectie wil weten wie er op dat moment nog aan het werk was. Wat laat je zien? Een papieren urenbriefje dat vrijdagmiddag is ingevuld? Een appje van de voorman met we zijn om half zes begonnen? Dat is geen bewijs, dat is een bewering, en tegenover een inspecteur of een rechter weegt een bewering weinig.

Hoe vaker je het rooster verschuift, hoe groter dit gat wordt. Elke dag een andere begintijd, een geknipte dienst, een ploeg die om 05:30 start en een andere die pas om vier uur terugkomt: je urenadministratie wordt het enige document dat vertelt hoe de zomer echt is verlopen. Wat je dan nodig hebt is geen beter briefje, maar bewijs dat vanzelf ontstaat op het moment zelf, met het echte tijdstip en de echte locatie eraan vast, en dat achteraf door niemand aan te passen is.

Het bewijs dat om half zes al geregeld is

Precies daarvoor is GeoTapp ontwikkeld: je ploeg klokt in met de telefoon bij het hek, tijdstip en gps-locatie worden op dat moment vastgelegd, en als er ooit iemand komt vragen hoe laat er gewerkt is, exporteer je het overzicht in plaats van een week te reconstrueren uit geheugen en appjes. Het rooster mag elke dag met het weer meebewegen, het bewijs beweegt vanzelf mee.

Dus voordat de volgende hittegolf in de verwachting staat, één eerlijke vraag: als de inspectie vandaag zou bellen, kun jij dan laten zien hoe laat je ploeg vorige week dinsdag begonnen en gestopt is? Zo niet, open dan je gratis proefperiode en zet dat bewijs op de automatische piloot. Dan doe je de zomer zoals het hoort: om half zes erop, ruim voor de ergste hitte eraf, alles al vastgelegd, en de avond is weer van jou.